Archiwistyka_tlo

Witaj w Archiwistyce - witrynie, która ma za zadanie informować o wszystkim, co może być przydatne, ciekawe, ważne dla wszystkich osób interesujących się prowadzeniem archiwów. Znajdziesz tu wiadomości z kraju i ze świata, linki do przydatnych narzędzi i projektów, słownik najważniejszych pojęć, a także katalog firm i produktów związanych z branżą. Na wszystkie pojawiające się pytania odpowie nasz Specjalista. Zachęcamy do częstych odwiedzin!


29.09.2026
GOOGLE DORK DLA ARCHIWISTÓW
Oto odpowiedź Gemini AI na pytanie o zastosowanie Google dork w archiwach:  Pojęcie Google Dorking (lub Google Hacking) odnosi się do stosowania zaawansowanych operatorów wyszukiwania w celu odnajdywania konkretnych informacji, dokumentów lub zasobów w indeksie wyszukiwarki.Dla archiwistów cyfrowych, badaczy dziejów, genealogów czy infobrokerów techniki te stanowią potężne narzędzie legalnego rekonesansu i poszukiwania unikalnych źródeł. Pozwalają dotrzeć do głębiej ukrytych zasobów, cyfrowych repozytoriów, starych dokumentów czy inwentarzy archiwalnych, które nie zawsze wyświetlają się w standardowych wynikach wyszukiwania.Kluczowe operatory w pracy archiwistysite: – ogranicza wyszukiwanie do konkretnej domeny lub serwisu (np. site:gov.pl, site:szukajwarchiwach.gov.pl).filetype: (lub ext:) – wyszukuje pliki o określonym rozszerzeniu, np. PDF, DOC, XLS, TXT.intitle: – szuka konkretnych słów w tytule strony (np. nazwy funduszu, zespołu archiwalnego).inurl: – wymusza obecność słowa kluczowego w adresie URL (przydatne przy szukaniu struktur katalogów, np. /inwentarze/, /skany/).- (minus) – wyklucza określone słowa lub domeny z wyników.Praktyczne przykłady zastosowań (Google Dorki archiwalne) 1. Poszukiwanie inwentarzy i pomocy archiwalnych w formacie PDF Jeśli szukasz konkretnych opracowań, inwentarzy zespołów archiwalnych lub biuletynów w formacie dokumentów tekstowych: inwentarz archiwalny filetype:pdf intitle:"inwentarz zespołu" filetype:pdf 2. Przeszukiwanie zasobów konkretnych instytucji (np. bibliotek cyfrowych i archiwów państwowych) Możesz precyzyjnie przeszukać domeny rządowe lub naukowe pod kątem interesującego Cię hasła (np. nazwiska lub nazwy miejscowości): site:gov.pl "metryki" filetype:pdfsite:szukajwarchiwach.gov.pl "1939"akta3. Odkrywanie otwartych katalogów z cyfrowymi skanami Wielu administratorów serwerów nie zabezpiecza katalogów przed przeglądaniem ich zawartości (tzw. Directory Listing). Pozwala to czasem dotrzeć bezpośrednio do drzew folderów ze zdigitalizowanymi materiałami: intitle:"index of" "skany" OR "archiwum"intitle:"index of /" "akty urodzenia" OR "ksiegi"4. Szukanie starych, zarchiwizowanych lub ukrytych podstronGdy chcesz odnaleźć strony, które wyszukiwarka zindeksowała, ale nie prowadzą do nich bezpośrednie odnośniki z menu głównego serwisu:site:nac.gov.pl inurl:zasobDobre praktyki i etyka poszukiwań Szukanie a bezpieczeństwo: Choć techniki te wywodzą się z analizy bezpieczeństwa i penetracji sieci, w rękach archiwisty służą one jako cyfrowa archeologia – do szybkiego lokalizowania rozproszonych źródeł historycznych i urzędowych. Prawa autorskie i RODO: Pamiętaj, że odnalezienie dokumentu w otwartym dostępie w Google nie zawsze oznacza, że można go swobodnie kopiować, publikować czy przetwarzać – zawsze należy weryfikować status prawny odnalezionych materiałów. Czy interesuje Cię zastosowanie konkretnego operatora do poszukiwania określonego typu dokumentów historycznych lub genealogicznych?  Google Dorks po polsku: 30 zapytań i dorki OSINT [2026]
...
zobacz więcej
29.09.2026
PORZĄDKOWNIE ARCHIWUM ZAKŁADOWEGO
Kilka razy porządkowałem zaniedbane i porzucone archiwa zakładowe, i wiem, że często jest to duży problem, w czym zresztą utwierdzają mnie liczne zapytania od użytkowników niniejszego serwisu, którzy stają przed zadaniem uporządkowania zaniedbanego archiwum. Generalnie najlepiej wówczas spisać całą dokumentację na spisach zdawczo-odbiorczych, można wcześniej przeprowadzić OSINT w celu znalezienia ewentualnych wcześniejszych spisów OSINT W ARCHIWUM ZAKŁADOWYM - Archiwistyka.pl , i stosować się do wytycznych AP. Można też poprosić o pomoc AI (to wcale nie żart!); ja zadałem Gemini AI pytanie: "Jak uporządkować zaniedbane archiwum zakładowe?". Oto odpoowiedź: Uporządkowanie zaniedbanego archiwum zakładowego to duże wyzwanie, ale systematyczne podejście krok po kroku pozwoli przywrócić w nim pełny ład i zgodność z przepisami. Poniżej znajdziesz kompleksowy przewodnik, który ułatwi Ci to zadanie.Etap 1: Audyt i ocena stanu faktycznegoZanim przystąpisz do fizycznego układania dokumentów, musisz dowiedzieć się, z czym masz do czynienia.Inwentaryzacja przestrzeni: Sprawdź, w jakich warunkach przechowywana jest dokumentacja (czy nie grozi jej wilgoć, pleśń lub szkodniki).Przegląd zawartości: Zorientuj się, czy dokumenty są pogrupowane tematycznie, czy leżą w całkowitym bezładzie.Identyfikacja braków: Sprawdź, czy archiwum posiada podstawową dokumentację, taką jak jednolity rzeczowy wykaz akt (JRWA) oraz instrukcję kancelaryjną.Etap 2: Analiza prawna i kwalifikacja aktKażdy dokument w firmie ma określony czas, przez jaki musi być przechowywany (okres archiwizacji), wynikający z przepisów prawa (m.in. Kodeksu pracy, ustawy o rachunkowości).Kategorie archiwalne:Kategoria A: materiały archiwalne podlegające trwałemu przechowywaniu (przekazywane do archiwum państwowego).Kategoria B: dokumentacja niearchiwalna (techniczna, finansowa, pracownicza), która po upływie wymaganego czasu może zostać zniszczona. Dopisek obok litery (np. B5, B50) oznacza liczbę lat przechowywania.Oddzielenie dokumentów przeterminowanych: Dokumenty, których okres przechowywania już minął, należy odłożyć z przeznaczeniem do domisyjnego zniszczenia (wymaga to zazwyczaj zgody Archiwum Państwowego w przypadku kategorii A lub procedury wewnętrznej dla kat. B).Etap 3: Porządkowanie i ewidencjonowanie (Prace właściwe)Gdy wiesz, co zostaje, a co nadaje się do brakowania, czas na fizyczne poukładanie akt.Segregacja według JRWA: Ułóż dokumenty zgodnie z Jednolitym Rzeczowym Wykazem Akt obowiązującym w firmie. Jeśli go nie ma, stwórz prosty, logiczny podział na działy (np. Kadry i Płace, Księgowość, Administracja).Oczyszczenie akt: Usuń zbędne elementy metalowe (zszywki, spinacze, bindowania plastikowe), które z czasem niszczą papier, i przełóż dokumenty do teczek wiązanych lub pudeł archiwalnych.Opisanie jednostek: Każda teczka powinna posiadać czytelny opis: pełną nazwę wytwórcy, nazwę komórki organizacyjnej, lata skrajne (rok rozpoczęcia i zakończenia sprawy), kategorię archiwalną oraz numer pozycji z spisu.Etap 4: Stworzenie ewidencji i archiwum cyfrowego (opcjonalnie)Spis zdawczo-odbiorczy: Sporządź dokładny spis akt dla każdej teczki trafiającej do archiwum. Spis tworzy się w dwóch egzemplarzach (dla przekazującego i przejmującego).Wprowadzenie bazy danych: Warto przenieść spisy do arkusza kalkulacyjnego (np. Excel), co ułatwi późniejsze wyszukiwanie dokumentów.Etap 5: Bezpieczeństwo i procedury na przyszłośćZasady dostępu: Ustal, kto ma klucze do archiwum i kto odpowiada za wypożyczanie dokumentów (prowadzenie rejestru udostępnień).Warunki techniczne: Zadbaj o regały, odpowiednią wentylację oraz zabezpieczenia przeciwpożarowe.Wskazówka: Jeśli archiwum jest ogromne, a firma dysponuje budżetem, warto rozważyć zatrudnienie zewnętrznej firmy archiwistycznej, która przeprowadzi tzw. reanarchizację profesjonalnie i szybko.Czy interesuje Cię szczegółowe omówienie konkretnego etapu, np. jak długo należy przechowywać wybrane dokumenty księgowe lub pracownicze?  Slajd 1
...
zobacz więcej
strzałka do góry