Najnowsze newsy z Archiwistyka.plplOto odpowiedź Gemini AI na pytanie o zastosowanie Google dork w archiwach: Pojęcie Google Dorking (lub Google Hacking) odnosi się do stosowania zaawansowanych operatorw wyszukiwania w celu odnajdywania konkretnych informacji, dokumentw lub zasobw w indeksie wyszukiwarki.Dla archiwistw cyfrowych, badaczy dziejw, genealogw czy infobrokerw techniki te stanowią potężne narzędzie legalnego rekonesansu i poszukiwania unikalnych źrdeł. Pozwalają dotrzeć do głębiej ukrytych zasobw, cyfrowych repozytoriw, starych dokumentw czy inwentarzy archiwalnych, ktre nie zawsze wyświetlają się w standardowych wynikach wyszukiwania.Kluczowe operatory w pracy archiwistysite: ogranicza wyszukiwanie do konkretnej domeny lub serwisu (np. site:gov.pl, site:szukajwarchiwach.gov.pl).filetype: (lub ext:) wyszukuje pliki o określonym rozszerzeniu, np. PDF, DOC, XLS, TXT.intitle: szuka konkretnych słw w tytule strony (np. nazwy funduszu, zespołu archiwalnego).inurl: wymusza obecność słowa kluczowego w adresie URL (przydatne przy szukaniu struktur katalogw, np. /inwentarze/, /skany/).- (minus) wyklucza określone słowa lub domeny z wynikw.Praktyczne przykłady zastosowań (Google Dorki archiwalne) 1. Poszukiwanie inwentarzy i pomocy archiwalnych w formacie PDF Jeśli szukasz konkretnych opracowań, inwentarzy zespołw archiwalnych lub biuletynw w formacie dokumentw tekstowych: inwentarz archiwalny filetype:pdf intitle:"inwentarz zespołu" filetype:pdf 2. Przeszukiwanie zasobw konkretnych instytucji (np. bibliotek cyfrowych i archiww państwowych) Możesz precyzyjnie przeszukać domeny rządowe lub naukowe pod kątem interesującego Cię hasła (np. nazwiska lub nazwy miejscowości): site:gov.pl "metryki" filetype:pdfsite:szukajwarchiwach.gov.pl "1939"akta3. Odkrywanie otwartych katalogw z cyfrowymi skanami Wielu administratorw serwerw nie zabezpiecza katalogw przed przeglądaniem ich zawartości (tzw. Directory Listing). Pozwala to czasem dotrzeć bezpośrednio do drzew folderw ze zdigitalizowanymi materiałami: intitle:"index of" "skany" OR "archiwum"intitle:"index of /" "akty urodzenia" OR "ksiegi"4. Szukanie starych, zarchiwizowanych lub ukrytych podstronGdy chcesz odnaleźć strony, ktre wyszukiwarka zindeksowała, ale nie prowadzą do nich bezpośrednie odnośniki z menu głwnego serwisu:site:nac.gov.pl inurl:zasobDobre praktyki i etyka poszukiwań Szukanie a bezpieczeństwo: Choć techniki te wywodzą się z analizy bezpieczeństwa i penetracji sieci, w rękach archiwisty służą one jako cyfrowa archeologia do szybkiego lokalizowania rozproszonych źrdeł historycznych i urzędowych. Prawa autorskie i RODO: Pamiętaj, że odnalezienie dokumentu w otwartym dostępie w Google nie zawsze oznacza, że można go swobodnie kopiować, publikować czy przetwarzać zawsze należy weryfikować status prawny odnalezionych materiałw. Czy interesuje Cię zastosowanie konkretnego operatora do poszukiwania określonego typu dokumentw historycznych lub genealogicznych? Google Dorks po polsku: 30 zapytań i dorki OSINT [2026]https://www.archiwistyka.pl/artykuly/informatyka_w_archiwum/3446Tue, 29 Sep 2026 12:00:22Kilka razy porządkowałem zaniedbane i porzucone archiwa zakładowe, i wiem, że często jest to duży problem, w czym zresztą utwierdzają mnie liczne zapytania od użytkownikw niniejszego serwisu, ktrzy stają przed zadaniem uporządkowania zaniedbanego archiwum. Generalnie najlepiej wwczas spisać całą dokumentację na spisach zdawczo-odbiorczych, można wcześniej przeprowadzić OSINT w celu znalezienia ewentualnych wcześniejszych spisw OSINT W ARCHIWUM ZAKŁADOWYM - Archiwistyka.pl , i stosować się do wytycznych AP. Można też poprosić o pomoc AI (to wcale nie żart!); ja zadałem Gemini AI pytanie: "Jak uporządkować zaniedbane archiwum zakładowe?". Oto odpoowiedź: Uporządkowanie zaniedbanego archiwum zakładowego to duże wyzwanie, ale systematyczne podejście krok po kroku pozwoli przywrcić w nim pełny ład i zgodność z przepisami. Poniżej znajdziesz kompleksowy przewodnik, ktry ułatwi Ci to zadanie.Etap 1: Audyt i ocena stanu faktycznegoZanim przystąpisz do fizycznego układania dokumentw, musisz dowiedzieć się, z czym masz do czynienia.Inwentaryzacja przestrzeni: Sprawdź, w jakich warunkach przechowywana jest dokumentacja (czy nie grozi jej wilgoć, pleśń lub szkodniki).Przegląd zawartości: Zorientuj się, czy dokumenty są pogrupowane tematycznie, czy leżą w całkowitym bezładzie.Identyfikacja brakw: Sprawdź, czy archiwum posiada podstawową dokumentację, taką jak jednolity rzeczowy wykaz akt (JRWA) oraz instrukcję kancelaryjną.Etap 2: Analiza prawna i kwalifikacja aktKażdy dokument w firmie ma określony czas, przez jaki musi być przechowywany (okres archiwizacji), wynikający z przepisw prawa (m.in. Kodeksu pracy, ustawy o rachunkowości).Kategorie archiwalne:Kategoria A: materiały archiwalne podlegające trwałemu przechowywaniu (przekazywane do archiwum państwowego).Kategoria B: dokumentacja niearchiwalna (techniczna, finansowa, pracownicza), ktra po upływie wymaganego czasu może zostać zniszczona. Dopisek obok litery (np. B5, B50) oznacza liczbę lat przechowywania.Oddzielenie dokumentw przeterminowanych: Dokumenty, ktrych okres przechowywania już minął, należy odłożyć z przeznaczeniem do domisyjnego zniszczenia (wymaga to zazwyczaj zgody Archiwum Państwowego w przypadku kategorii A lub procedury wewnętrznej dla kat. B).Etap 3: Porządkowanie i ewidencjonowanie (Prace właściwe)Gdy wiesz, co zostaje, a co nadaje się do brakowania, czas na fizyczne poukładanie akt.Segregacja według JRWA: Ułż dokumenty zgodnie z Jednolitym Rzeczowym Wykazem Akt obowiązującym w firmie. Jeśli go nie ma, stwrz prosty, logiczny podział na działy (np. Kadry i Płace, Księgowość, Administracja).Oczyszczenie akt: Usuń zbędne elementy metalowe (zszywki, spinacze, bindowania plastikowe), ktre z czasem niszczą papier, i przełż dokumenty do teczek wiązanych lub pudeł archiwalnych.Opisanie jednostek: Każda teczka powinna posiadać czytelny opis: pełną nazwę wytwrcy, nazwę komrki organizacyjnej, lata skrajne (rok rozpoczęcia i zakończenia sprawy), kategorię archiwalną oraz numer pozycji z spisu.Etap 4: Stworzenie ewidencji i archiwum cyfrowego (opcjonalnie)Spis zdawczo-odbiorczy: Sporządź dokładny spis akt dla każdej teczki trafiającej do archiwum. Spis tworzy się w dwch egzemplarzach (dla przekazującego i przejmującego).Wprowadzenie bazy danych: Warto przenieść spisy do arkusza kalkulacyjnego (np. Excel), co ułatwi pźniejsze wyszukiwanie dokumentw.Etap 5: Bezpieczeństwo i procedury na przyszłośćZasady dostępu: Ustal, kto ma klucze do archiwum i kto odpowiada za wypożyczanie dokumentw (prowadzenie rejestru udostępnień).Warunki techniczne: Zadbaj o regały, odpowiednią wentylację oraz zabezpieczenia przeciwpożarowe.Wskazwka: Jeśli archiwum jest ogromne, a firma dysponuje budżetem, warto rozważyć zatrudnienie zewnętrznej firmy archiwistycznej, ktra przeprowadzi tzw. reanarchizację profesjonalnie i szybko.Czy interesuje Cię szczegłowe omwienie konkretnego etapu, np. jak długo należy przechowywać wybrane dokumenty księgowe lub pracownicze? Slajd 1https://www.archiwistyka.pl/artykuly/uslugi_archiwistyczne/3445Tue, 29 Sep 2026 11:29:13Aby skutecznie szukać informacji o zawartości archiww zakładowych bez fizycznej wizyty, warto wykorzystać:Bazy danych Naczelnej Dyrekcji Archiww Państwowych (np. Szukaj w Archiwach): Pozwalają sprawdzić, czy dokumenty zlikwidowanych zakładw pracy nie trafiły do archiww państwowych.Ewidencje i spisy akt: Wiele instytucji publicznych publikuje w swoim Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) tzw. Instrukcję Archiwalną oraz Jednolity Rzeczowy Wykaz Akt (JRWA). Dzięki temu wiesz dokładnie, jakie kategorie dokumentw dana instytucja ma obowiązek gromadzić w swoim archiwum zakładowym.Zaawansowane operatory wyszukiwania (Google Dorking): Wyszukiwanie zapomnianych skanw instrukcji, spisw zdawczo-odbiorczych lub spisw zawartości archiww, ktre zostały przypadkowo zaindeksowane przez wyszukiwarki (np. filetype:pdf "spis zdawczo-odbiorczy" site:gov.pl). https://www.archiwistyka.pl/artykuly/uslugi_archiwistyczne/3443Mon, 28 Sep 2026 11:55:38"Od konferencji o historii kolei, przez szkolenia z zarządzania dokumentacją i sztucznej inteligencji, po wystawy, spacery historyczne oraz spotkania środowiskowe. Tegoroczne obchody Dnia Archiwisty w Archiwach Państwowych będą okazją nie tylko do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, lecz także do integracji i rozmw o historii, pamięci i przyszłości archiww. Zapraszamy do wsplnego świętowania wszystkich pracownikw archiww oraz pasjonatw archiwistyki! [...] " Zapraszamy na Dzień Archiwisty 2026! Archiwa Państwowe https://www.archiwistyka.pl/artykuly/z_kraju/3442Mon, 28 Sep 2026 11:41:46Jak sztuczna inteligencja zmienia wspłczesną archiwistykę? Czy AI może pomc lepiej chronić, opracowywać i udostępniać materiały dotyczące przeszłości? A może jej rozwj stawia przed archiwami nowe pytania o wiarygodność danych, etykę, bezpieczeństwo i przyszłość zawodu archiwisty?30 września 2026 r. w Instytucie Pileckiego w Warszawie odbędzie się oglnopolska konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum”, poświęcona technologicznym i merytorycznym wyzwaniom, jakie rozwj sztucznej inteligencji stawia przed wspłczesną archiwistyką.https://www.archiwistyka.pl/artykuly/z_kraju/3441Sat, 26 Sep 2026 13:57:58Prezes Stowarzyszenia Archiwistw Polskich objął patronatem konferencję naukową „Od śruby po cegłę dokumentacja techniczna w archiwach”, organizowaną przez Archiwum Wojskowe w Gdyni oraz Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.Konferencja odbędzie się 15 października 2026 r. w sali konferencyjnej Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni (ul. Zawiszy Czarnego 1B). Wydarzenie poświęcone będzie problematyce dokumentacji technicznej gromadzonej i przechowywanej w polskich archiwach jej gromadzeniu, opracowaniu, wykorzystaniu w badaniach naukowych oraz zabezpieczeniu i konserwacji.Program konferencji obejmuje cztery panele tematyczne, w ramach ktrych referaty wygłoszą przedstawiciele archiww państwowych i wojskowych, uczelni wyższych oraz instytucji kultury z całej Polski.Ze względu na tematykę wydarzenia dotyczącą bezpośrednio warsztatu pracy archiwistw, opracowania zasobu archiwalnego oraz ochrony materiałw o szczeglnej wartości historycznej konferencja stanowi istotny punkt odniesienia dla środowiska archiwistw polskich.Wydarzenie będzie transmitowane na żywo na kanale YouTube Muzeum Marynarki Wojennej: www.youtube.com/@MuzeumMWGdyniahttps://www.archiwistyka.pl/artykuly/z_kraju/3440Sat, 26 Sep 2026 13:46:26